A+ A-

Jak wypełnić kwestionariusz

Wypełnianie formularza dokumentacyjnego obiektu programu "Bezpieczne Zbiory - Bezpieczne Kolekcje"

 

1.Typ obiektu
Opisywany obiekt należy określić jednym słowem lub frazą.  Jeśli obiekt znany jest pod kilkoma określeniami, warto także je podać.

W tym polu można także doprecyzować typ obiektu. Jeżeli mamy np. do czynienia z meblami to typ obiektu można opisać dwustopniowo: meble i meble-krzesło; w przypadku zegarów np.: zegar i zegar kominkowy.

Przy opisie przedmiotu składającego się z kilku części, jak np. zestaw obiadowy czy komplet mebli można dokumentować przedmioty pojedynczo lub grupowo. W dokumentacji grupowej każdy element należy opisać osobno, bowiem tylko w taki sposób można wychwycić indywidualne cechy poszczególnych obiektów. W tej rubryce należy podać z ilu części składa się dany zestaw.

W przypadku trudności z klasyfikacją przedmiotów warto posiłkować się różnego rodzaju słownikami terminologicznymi z zakresu sztuk pięknych, np. Słownik terminologiczny sztuk pięknych PWN, Warszawa 2006 lub poradnikami kolekcjonera. Trzeba jednak zawsze pamiętać by takie same przedmioty zawsze miały tę samą nazwę.

Przykłady:

  1. Fotografia
  2. Antepedium, zwany antependium czy frontale
  3. Serwis do herbaty

 

2.Materiał i technika wykonania
Niekiedy bardzo trudno jest precyzyjnie opisać obiekt. Oczywiście w przypadku starego mebla łatwo powiedzieć, że został wykonany z drewna i ma okucia. Trudne może okazać się doprecyzowanie opisu, czyli np. z jakiego gatunku drewna rzecz została wykonana, z jakich stopów są okucia.

W przypadku innych przedmiotów, jak porcelana, szkło, srebro określenie materiału wydaje się proste. Trudnością jest w tym przypadku precyzyjne opisanie techniki jaką taki przedmiot wykonano.

Jeśli istnieją problemy z konkretnym określeniem materiału i techniki, można wskazać przypuszczenia, lub możliwe zastosowane materiały oraz techniki wykonania dzieła. Wówczas opisując przedmiot można użyć słów: „zapewne”, „prawdopodobnie” lub przy budzącym wątpliwości określeniu postawić znak zapytania.

Przykłady:

  1. Srebro repusowane
  2. Pastel na tekturze
  3. Konstrukcja - brzoza, orzech; tapicerka - pasy konopne, trawa, jedwab
  4. Drewno polichromowane

 

3.Wymiary
Wymiary obiektu są jedną z najważniejszych cech identyfikujących przedmiot. Dlatego pomiarów należy dokonywać bardzo precyzyjnie i dokładnie je zapisywać. Jeśli pomiar nie jest dokładny trzeba to koniecznie zaznaczyć. Należy zwrócić szczególną uwagę na jednostki metryczne (mm, cm, m, gr), które we wszystkich opisach powinny być podane.

W sytuacji, kiedy trudno jest jednoznacznie ustalić właściwe położenie dzieła (np. obrazy sztuki nowoczesnej) należy dokonać pomiarów, wybierając jedno z położeń i w takiej pozycji sfotografować i opisać obiekt.

  • Dla obrazów, rysunków, grafik, szkiców, fotografii itp. obowiązuje konwencja podawania wymiarów w kolejności: wysokość i szerokość dzieła. Czasami w przypadku obrazów podaje się głębokość blejtramu. Generalnie pomiaru tego typu przedmiotów dokonuje się bez ramy, oprawy passe-partout. Gdy pomiar jest dokonywany w świetle ramy należy to koniecznie zaznaczyć w opisie.
  • W przypadku rysunków, szkiców, a szczególnie grafik,  można dodatkowo poza wymiarami samego papieru podać wymiary kompozycji czy odcisku matrycy.
  • Przy pomiarze rzeźb i wyrobów rzemiosła należy podać trzy wymiary: wysokość, szerokość i głębokość. Głębokość i szerokość należy mierzyć w najszerszym fragmencie dzieła, choć w przypadku rzeź wystarczające może być podanie wymiarów przy podstawie. Jeśli rzeźba ma kształt mocno nieregularny, należy wybrać kilka punktów charakterystycznych, opisać ich położenie i tam dokonać pomiarów.
  • Opisując meble należy podać wymiary w kolejności wysokość, szerokość i głębokość. Dla mebli o złożonej strukturze dobrze jest podać kilka wymiarów głębokości. (np. sekretarzyk z nadstawkami - wys. 220 cm x szer. 125 cm x głęb. podstawy 60 cm, nadstawki lewej 35 cm, nadstawki prawej 27 cm).
  • Dywany, gobeliny i wszelkiego typu tkaniny należy opisać podając długość i szerokość. Dla obiektów okrągłych podaje się średnicę, dla owalnych czy elipsoidalnych wysokość i szerokość.
  • Wszelkiego typu obiekty metalowe oraz biżuterię należy zmierzyć oraz podać także wagę, pamiętając o podaniu jednostek (g, kg).

W przypadku przedmiotów nietypowych trzeba nie tylko podać ich wymiary, ale dokładnie opisać, w którym miejscu pomiaru dokonano.

Mimo że przyjęte są ogólne normy podawania kolejności wymiarów, to by nie było żadnych pomyłek warto w opisie zawsze pisać jakiego wymiaru dotyczy pomiar, np. kredens - wys.: 150 cm, szer.: 85 cm, głęb.: 45

Przykłady:

  1. Wymiary obrazu: 90 cm x 120 cm
  2. Wymiary rzeźby: 24 cm x 8.5 cm x 16 cm (4 cm nad wystającym łokciem Fauna) 24 cm x 8.5 cm x 12 cm (przy podstawie)
  3. Wymiary kamei: średnica 3 cm, waga 90 g

 

4.Inskrypcje i znaczniki
Obiekty posiadają bardzo często znaczniki. Należą do nich numery seryjne, sygnatury, numery inwentaryzacyjne, inskrypcje i inicjały oraz notatki lub znaki poprzednich właścicieli (jak np. ex librisy w książkach), itp. Wszystkie te znaczniki należy przepisać bardzo dokładnie, w języku oryginalnym, wiernie (nawet, jeśli zapis zawiera błędy), uwzględniając też podział na wiersze. W opisie można też zawrzeć tłumaczenie inskrypcji.

Informacja oznacznikach powinna uwzględniać ich stan zachowania - np. niektóre inskrypcje mogą być częściowo zatarte, możliwość odczytania - sygnatury i monogramy bywają nieczytelne, oraz podawać miejsce umieszczenia znaczników na przedmiocie. Każdy tego typu znacznik powinien mieć osobną fotografię dołączoną do dokumentacji obiektu.

Jeśli występują znaki nieliterowe - np. herby, punce - należy to odnotować z podaniem ulokowania ich na przedmiocie. Idealnym rozwiązaniem jest sfotografowanie każdego znaku z osobna i dołączenie zdjęć do dokumentacji obiektu.

 

5.Cechy charakterystyczne
Kategoria ta daje możliwość zawarcia informacji o cechach indywidualnych opisywanego obiektu, w szczególności zaś o jego stanie zachowania. O niepowtarzalności obiektu świadczą bowiem na równi widoczne na nim znaczniki i inskrypcje, jak i wady produkcji, oraz stan zachowania, czyli: zniszczenia, ślady reperacji, zmiany koloru czy faktury.

Należy uwzględnić tylko te cechy charakterystyczne, które są wyraźnie widoczne („gołym okiem”), i których rozpoznanie nie wymaga użycia specjalistycznego sprzętu ani materiałów.

Najczęstsze cechy charakterystyczne dla różnych typów przedmiotów:

  • obrazy - spękanie warstwy malarskiej, ubytki farby, uszkodzenia płótna, naprawy typu dublaż, rozróżnialne pociągnięcia pędzlem,
  • obiekty papierowe - rozdarcia, dziury, plamy, zmarszczki, fałdy, ślady reperacji, ślady przetarć, ślady używania nożyczek, znaki wodne, wzory na brzegach
  • obiekty drewniane - uzupełnienia powstałe uszkodzeń, spękania drewna, ubytki warstwy malarskiej, uszkodzenia (np. brak ręki świętego), ślady po pile czy też ogólnie po różnorodnej obróbce, intarsje oraz inkrustacje (i ich ubytki)
  • przedmioty metalowe - wady odlewnicze, nacięcia, wgniecenia, szczerby, zadrapania czy ślady spawania, wytarcie wierzchniej warstwy.
  • tkaniny i materiały włókiennicze - rozerwania, plamy, dziury, ślady wytarcia, reperacji, nieregularne sploty.
  • szkło, porcelana i materiały ceramiczne - ślady uzupełnień i reperacji, ubytki w kolorze lub fakturze, wyszczerbienia, pęknięcia czy rysy.

 

6.Tytuł
Należy podać tytuł dzieła w pełnym brzmieniu, w języku oryginalnym i tłumaczeniu. Często dzieła znane są pod kilkoma tytułami, należy podać wszystkie znane tytułu. W wielu wypadkach tytuł bywa tożsamy z tematem dzieła.

Rubryka ta wypełniana jest najczęściej w przypadku malarstwa, grafiki, rysunku i rzeźby. Należy jednak pamiętać, że także w przypadku rzemiosła obiekty mają swoje nazwy.

Przykłady:

  1. Portret Zofii Krzyż-Jankowskiej; tytuł używany - Portret kobiety w zielonym kapeluszu
  2. Grób; tytuł oryginalny The grave
  3. Faun; tytuł używany - Mały chłopiec, Tańczący chłopiec
  4. Wizja św. Jana (tytuł tożsamy z tematem dzieła)
  5. Serwis łabędzi (porcelanowy serwis hrabiego Henryka von Bruhla)

 

7.Temat
W tej kategorii należy opisać temat dzieła w sposób prosty i czytelny dla wszystkich. Nie należy analizować wątków ikonograficznych, motywów czy historii przedstawianych w dziele. Wskazane jest podanie słów kluczowych, które pomogą w wyszukiwaniu danych dotyczących obiektów. Niekiedy temat może być taki sam jak potoczny tytuł dzieła.

Przykłady:

  1. Martwa natura z papugą
  2. Pejzaż morski
  3. Figurka chłopca z psem i koszem owoców

 

8.Data/okres powstania/styl
W przypadku, kiedy niemożliwe jest podanie dokładnej daty powstania dzieła, bardzo ważne jest podanie jak największej ilości informacji, z zaznaczeniem stopnia pewności datowania. W przypadku przeróbki, zasadniczej renowacji, czy też dużej zmiany w strukturze dzieła, należy podać czas pochodzenia dzieła pierwotnego, jak i przeróbek.

Jeżeli jest możliwe jednoznaczne określenie stylistyczne obiektu, należy to podać.

Przykłady:

  1. Początek XX wieku (prawdopodobnie 1904-1913)
  2. Koniec XV wieku, renowacja i wymiana cokołu rzeźby - 1921 rok
  3. Lata 80. XIX wieku
  4. Około 1932 roku
  5. Barokowy - 1. połowa XVII wieku

 

9.Twórca
Autorstwo dzieła bywa niekiedy trudne do ustalenia. Sytuacja gdy można podać imię i nazwisko twórcy i mieć przy tym stuprocentową pewność jest rzadka. Swoje wątpliwości należy zaznaczyć wstawiając przy nazwisku znak zapytania, bądź pisząc „zapewne”, „prawdopodobnie” lub „przypisywany”. Jeżeli artysta posługiwał się innymi nazwiskami bądź pseudonimami należy to uwzględnić.

W przypadku gdy dzieło jest przypisywane różnym artystom należy to uwzględnić.

Dzieła sztuki to nie tylko prace indywidualne. Niekiedy są wytworem grupy, zespołu, warsztatu, lub szkoły, bądź znany jest jedynie krąg artysty lub miasto w jakim powstały. Każda informacja o twórcy lub miejscu powstania jest istotna.

Przykłady:

  1. Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy)
  2. Efraim Seidenbeutel, znany jako Zajdenbojtel i Saidenbeutel
  3. Warsztat Rembrandta
  4. Szkoła Pruszyńskiego
  5. Krąg Caravaggia
  6. Wytwórnia Ćmielów
  7. szkoła flamandzka
  8. Wenecja
  9. Północne Włochy
  10. Francja

 

10.Krótki opis
Informacje tu zawarte powinny uzupełniać te podane w punktach 5 i 7. Mogą one uwzględniać m.in. kompozycję i kolorystykę dzieła. W przypadku przedmiotów sztuki użytkowej np. mebli opisywać wygląd okuć, rzeźbionych zdobień czy kolorystykę tapicerki, zaś w przypadku np. porcelany – zdobiące ją motywy i przedstawienia. Tu mogą się znaleźć odwołania do dzieł analogicznych, szczególnie jeżeli chodzi o przedmioty produkcji seryjnej.

 

11.Historia obiektu
Historia obiektu bywa niekiedy trudna do ustalenia. Ideałem jest opisanie dziejów przedmiotu od momentu powstania po dzień obecny - podanie wszystkich informacji o poprzednich właścicielach, miejscach przechowywania, wystawach w których brał udział. Koniecznie trzeba podać sposób i datę nabycia dzieła.

Osobną pozycją powinna być bibliografia - wzmianki w literaturze fachowej i prasie, katalogi aukcyjne, katalogi wystaw.

 

Spis załączników: (fotografie, szkice, dokumenty)

Fotografie
Zaleca się wykonanie kilku zdjęć obiektu, z pokazaniem całego przedmiotu z różnej perspektywy i pod różnymi kątami. Koniecznie trzeba też zrobić fotografie wszelkich znaczników i cech charakterystycznych.

Wykonane zdjęcia w postaci miniatur mogą być dołączone do formularza dokumentacyjnego obiektu. Niezbędne jest jednak posiadanie ich w dobrej jakości, w dużym formacie. Dlatego warto stworzyć dla nich odrębny katalog i system nazewnictwa, tak by były łatwo kojarzone z kartą dokumentacyjną. Wystarczy więc np. nadać numer karcie – 0001, zaś odpowiadające jej zdjęcia będą nosiły nazwy – 0001a, 0001b, 0001c, itd.

W celu dobrego sfotografowania obiektu do celów dokumentacyjnych należy przestrzegać kilku podstawowych zasad:

  • przedmioty płaskie (obrazy, grafiki itp.) należy fotografować pod kątem prostym do powierzchni obiektu, koncentrując pole widzenia na środku przedmiotu
  • przedmioty wypukłe/wklęsłe (misy, puchary, duże wazony, itp.) należy fotografować bardziej z góry, pokazując partię zewnętrzną oraz fragment wnętrza obiektu
  • przedmioty przezroczyste lub półprzezroczyste (np. szkło), ze względu na specyfikę materiału i dużą trudność w uzyskaniu pożądanego efektu, należy fotografować na różnym tle. Często dobre efekty daje zmiana odległości i kierunku padania źródła światła.
  • białe lub czarne tło do fotografowania jest zwykle najkorzystniejsze, dobór tła zależy jednak od koloru obiektu, przedmiot powinien kontrastować z tłem, w żadnym wypadku nie powinien być w tej samej czy podobnej gamie kolorystycznej.
  • należy unikać używania lampy błyskowej.
  • zdecydowanie należy unikać cieni na fotografowanym obiekcie.
  • w celu zwiększenia jednoznaczności oddania koloru i rozmiaru obiektu można umieścić na zdjęciu skalę referencyjną koloru i rozmiar.
    Więcej o fotografowaniu w zakładce Dokumentacja fotograficzna.

Dokumenty
Wszelkiego rodzaju dokumenty poświadczające autentyczność dzieła są bezcenne w jego identyfikacji. Są to dowody nabycia, oświadczenia własności, różnego rodzaju ekspertyzy. Dla większego bezpieczeństwa, każdy z nich powinien być albo zeskanowany, albo skopiowany lub sfotografowany. W dokumentacji obiektu winna być tylko lista tych dokumentów, zaś one same przechowywane w bezpiecznym miejscu.

 

Dokumentacja obiektów powinna być sporządzona w kilku egzemplarzach (papierowych bądź elektronicznych) przechowywanych w różnych, bezpiecznych miejscach.

Wersja do druku